Kế hoạch của chính phủ liên bang tăng thuế carbon lên $170 / tấn vào năm 2030 sẽ gây ra tình trạng sa thải lao động trên diện rộng và hạn chế tăng trưởng kinh tế, theo một nghiên cứu mới.

Một nghiên cứu của Viện Fraser nói rằng Canada có thể mất 202 ngàn việc làm vào năm 2030 — chủ yếu ở Quebec và Ontario — nếu Ottawa thực hiện kế hoạch tăng thuế này. Chính sách này cũng sẽ khiến GDP của Canada giảm 2.1%, tương đương với tổn thất 44 tỷ Gia kim tính theo thời giá hiện nay.

Theo báo cáo của Fraser, gánh nặng thuế tăng thêm này sẽ khiến ý định của chính phủ hoàn thuế cho người dân Canada là “không khả thi” nếu không vay thêm nợ mới, dẫn tới thâm hụt cao hơn.

“Thuế carbon tăng sẽ khiến phần còn lại của cơ sở thuế thu hẹp lại, bù trừ phần lớn nguồn thu từ thuế mới,” theo báo cáo do Ross McKitrick và Elmira Aliakbari viết. “Nếu chính phủ hoàn lại 90% tiền thu từ thuế carbon cho các hộ gia đình, chi tiêu phần còn lại và giữ nguyên tất cả các thuế suất khác, điều đó sẽ vĩnh viễn làm tăng thâm hụt của chính phủ thêm khoảng 24 tỷ Gia kim mỗi năm.”

Báo cáo nghiên cứu này được đưa ra trong bối cảnh cuộc tranh luận về việc liệu các đợt tăng thuế carbon liên tiếp rốt cuộc có hạn chế tăng trưởng kinh tế hay không, và chính phủ liên bang gặp phải sự phản kháng quyết liệt về các chính sách môi trường từ các tỉnh bang phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch như Alberta và Saskatchewan.

Những nỗ lực tính toán chi phí hoặc lợi ích kinh tế của thuế carbon trong những năm gần đây đã cho thấy những kết quả rất khác nhau. Một số nghiên cứu cho thấy những việc làm bị mất trong các ngành dầu khí, và các ngành thâm dụng khí thải khác sẽ được thay thế bằng những việc làm trong các ngành năng lượng sạch. Các hãng sản xuất dầu cát lớn của Canada và Hiệp hội Các nhà sản xuất Dầu mỏ của Canada đã ủng hộ thuế carbon, cho rằng đây là phương pháp hiệu quả nhất để hạn chế khí thải nhà kính.

Một đề-can của chính quyền tỉnh bang Ontario chống thuế carbon của liên bang dán tại một cây xăng ở Toronto ngày 29/8/2019. (Ảnh: Chris Young / The Canadian Press)

Tuy nhiên, ước tính của chính chính phủ liên bang cho thấy việc tăng mạnh thuế carbon sẽ có một số tác động xấu tới nền kinh tế. Giới chỉ trích cho rằng thuế này chỉ tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp và gia đình có thu nhập trung bình, trong khi không giải quyết được lượng khí thải nhà kính đang gia tăng ở các nước thâm dụng khí thải như Trung Quốc và Ấn Độ, vốn có mức độ gây ô nhiễm khí quyển cao hơn nhiều so với Canada.

Trong nhiều năm Đảng Tự do đã kiềm chế cam kết tăng thuế carbon quá $50 mỗi tấn, mức thuế được giới hạn trong chính sách khí hậu ban đầu được công bố vào năm 2017. Nhưng Ottawa đã tăng tốc đáng kể các kế hoạch đó hồi tháng 12 năm ngoái mà không báo trước, cho biết sẽ tăng mạnh thuế carbon lên tới $170 / tấn vào năm 2030.

Chính phủ vẫn chưa đưa ra ước tính cập nhật về thiệt hại kinh tế khả dĩ do tăng mạnh thuế carbon. Trong một phân tích về kế hoạch tăng thuế carbon, Bộ Môi trường và Biến đổi khí hậu Canada nói rằng thuế này sẽ khiến GDP giảm “rất ít” khoảng 0.05% — thấp hơn đáng kể so với mức điều chỉnh trung bình hàng năm về GDP hàng năm.

Tuy nhiên, báo cáo của Fraser cho biết những dự báo đó là “mơ hồ” và tiêu biểu cho “toàn bộ cách chính phủ công khai các ước tính định lượng về hậu quả kinh tế của kế hoạch của mình”.

Các tác giả đã dựa trên sáu báo cáo được công bố từ năm 1991 đến 2001, năm trong số đó do chính phủ liên bang thực hiện, mà tất cả đều ước tính thiệt hại kinh tế do thuế carbon từ 0.8% tới 3%. Trong khi đó, việc cắt giảm khí thải nhà kính có được từ thuế carbon xê dịch từ 12.4% tới 26%.

“Tuyên bố rằng chính sách này là không tốn kém là hoàn toàn trái ngược với các ước tính trước đây của chính phủ và khu vực tư nhân về chi phí giảm khí thải nhà kính ở Canada,” báo cáo của Fraser viết.

Thuế carbon được đánh vào các nhiên liệu tiêu dùng như như xăng và dầu diesel như một biện pháp khuyến khích bớt lái xe, về mặt lý thuyết làm giảm lượng khí thải và có khả năng khuyến khích phát triển của các công nghệ sạch hơn. Cách đánh thuế đó ở Canada riêng biệt với một sắc thuế khác được đánh trực tiếp vào các nhà sản xuất có lượng khí thải cao như nhà nông, các hãng sản xuất dầu cát và các hãng khai khoáng.

Các tác giả của báo cáo Fraser phân tích số việc làm mất đi và thiệt hại kinh tế theo vùng.

Tình trạng việc làm mất đi do thuế carbon sẽ xảy ra trên toàn quốc, trong đó tổn thất nặng nề nhất là ở Quebec và Ontario. Ontario sẽ mất nhiều việc làm nhất (98,766), tiếp theo là Quebec (42,318), Alberta (30,544) và British Columbia (22,919).

Về thiệt hại việc làm và GDP, Alberta sẽ là tỉnh bang chịu thiệt hại lớn nhất theo mức thuế carbon dự kiến ​​vào năm 2030, với mức thiệt hại lần lượt là 1.1% và 2.5%. Tiếp theo là Saskatchewan và Ontario, với GDP giảm 2.2% và việc làm giảm 1.1%.

Khác với những báo cáo ủng hộ thuế carbon hơn, Viện Fraser đã không tính toán tổn thất của “các biến cố thời tiết bất lợi” khả dĩ như lũ lụt hoặc cháy rừng, và cho rằng “không chính xác khi gán lợi ích cho chính sách khí nhà kính bằng cách dùng cái gọi là chi phí của cách tiếp cận ‘không hành động’.”

Các tổ chức chính sách môi trường, cũng như chính phủ đảng Tự do, cho rằng thiệt hại do biến đổi khí hậu tiếp tục sẽ lớn hơn nhiều so với những tổn thất ngắn hạn do thuế carbon, mà suy cho cùng nhắm vào các ngành công nghiệp có lượng khí thải cao.

Một báo cáo năm 2019 của Viện Thịnh vượng Thông minh, một tổ chức ủng hộ thuế carbon, nêu một viễn cảnh hoàn toàn khác về cả biến đổi khí hậu và nền kinh tế nếu thuế carbon liên tục được tăng lên ở Canada.

Tổ chức này ước tính sẽ có thêm 19 ngàn việc làm trong ngành xây dựng và 20 ngàn việc làm khác trong các ngành khác được tạo ra trước năm 2025 “do giá carbon cao hơn”, với đầu tư của doanh nghiệp tăng 12.5 tỷ Gia kim và chi tiêu hộ gia đình tăng 5.7 tỷ Gia kim.

Nguồn: National Post, 16/3/2021.

© Bản tiếng Việt của Canada Info.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.