Thắng lợi của Jason Kenney ở Alberta là nỗi đau đầu của Justin Trudeau trong kỳ bầu cử liên bang sắp tới

Alberta, Chính trị, Liên bang

Khương An

Sau chiến dịch tranh cử căng thẳng và đầy kịch tính kéo dài trong bốn tuần, Đảng Bảo thủ Thống nhất (UCP) của Jason Kenney đã đánh bại đương kim thủ hiến Rachel Notley và Đảng Tân Dân chủ (NDP) trong kỳ bầu cử tỉnh bang ở Alberta hôm 16/4/2019.

Thắng lợi của Đảng UCP đánh dấu sự trở lại với nền chính trị trung hữu ở Alberta sau khi bà Notley làm gián đoạn 44 năm cầm quyền của Đảng Bảo thủ Cấp tiến khi bà đắc cử vào năm 2015.

Đây cũng là lần đầu tiên một chính quyền không tái đắc cử ở tỉnh bang này sau lần chiến thắng đầu tiên.

Chỉ giữ được 24 ghế, Đảng NDP ở Alberta bị giáng xuống thành phe đối lập, trong khi Đảng UCP giành được chính quyền đa số với 63 ghế.

Phần lớn chiến dịch tranh cử tập trung vào nền kinh tế đang chật vật của Alberta, việc làm, và xây dựng các đường ống dẫn dầu sau khi giá dầu thế giới giảm mạnh vào năm 2015 và đẩy tỉnh bang này vào suy thoái.



Thủ lĩnh Jason Kenney phát biểu trước người ủng hộ sau khi Đảng Đảng Bảo thủ Thống nhất (UCP) giành chính quyền đa số ở Alberta đêm 16/4/2019. (Ảnh: Chris Wattie/Reuters)

Phát biểu trước đông đảo người ủng hộ mừng thắng lợi của ông đêm 16/4, Kenney tuyên bố tỉnh bang nay “mở cửa để làm ăn kinh doanh” (“open for business”) và hứa sẽ bảo vệ quyền lợi của người dân Alberta.

Với vị thủ hiến mới đắc cử mạnh miệng tuyên bố sẵn sàng “chống lại” chính phủ liên bang, kết quả bầu cử ở Alberta sẽ có nhiều tác động tới các tỉnh bang khác, và sẽ là chướng ngại lớn của thủ tướng Justin Trudeau trong trong kỳ bầu cử liên bang sắp tới.

Cái gai trong mắt Trudeau

Thắng lợi của Kenney ở Alberta được dự kiến là nỗi đau đầu lớn cho Trudeau sau khi vị cựu bộ trưởng liên bang nhiều lần hứa trong chiến dịch tranh cử là sẽ thách thức Đảng Tự do liên bang về mọi thứ từ thuế carbon tỉnh bang tới cách Ottawa phân bổ ngân sách liên bang cho các tỉnh bang.

Thủ tướng Trudeau không đề cập trực tiếp tới thắng lợi của Kenney trong một bài phát biểu với những người ủng hộ Đảng Tự do vào sáng 17/4 tại Waterloo, Ontario. Thay vì vậy, Trudeau tập trung vào kỳ bầu cử liên bang dự kiến sẽ diễn ra vào mùa thu năm nay.

“Chọn lựa mà người Canada sẽ đối mặt là về việc tự tin tiến vào tương lai,” Trudeau nói.

David Stewart, một giáo sư chính trị học tại Đại học Calgary, nói Kenney đã nói rõ là ông dự định có mối quan hệ đối đầu với chính phủ liên bang.

“Tôi nghĩ họ [chính phủ Trudeau] nên chuẩn bị sẵn sàng cho sự chấm dứt của thuế carbon, sự chấm dứt của bất cứ sự hợp tác nào về biến đổi khí hậu với Alberta, và đừng mong có bất cứ đồng minh bào ở tỉnh bang này,” giáo sư Stewart nói với đài CTV News Channel sau khi có kết quả bầu cử.

Kenney đã hứa vận động giảm thuế thu nhập liên bang đối với người Alberta cũng như thay đổi về bảo hiểm thất nghiệp EI để giúp đỡ nhiều hơn cho những người mất việc trong thời kỳ suy thoái năng lượng.

Cựu bộ trưởng di trú và bộ trưởng quốc phòng thời thủ tướng Stephen Harper cũng đã chỉ trích cách liên bang tái phân bổ ngân sách cho các tỉnh bang. Kenney cũng đã dọa tổ chức trưng cầu dân ý vào năm 2021 để xóa bỏ chương trình bình đẳng hóa, chương trình buộc các tỉnh bang “giàu” nộp ngân sách cho liên bang để phân phát cho các tỉnh bang “nghèo”.

Ngay cả mối quan hệ của thủ hiến Notley với thủ tướng Trudeau cũng bị chỉ trích trong chiến dịch tranh cử. Kenney lên án họ có “liên minh Trudeau-Notley” đặt lợi ích của liên bang lên trên lợi ích của tỉnh bang.

“Kenney vận động tranh cử chống lại cả thủ hiến Notley lẫn chống lại với thủ tướng Trudeau,” giáo sư Stewart nói. “Tôi nghĩ sự liên tưởng Notley với Trudeau chắc chắn đã có hại cho bà trong kỳ bầu cử này.”

Về phần mình, Trudeau nói rằng ông mong mỏi làm việc với thủ hiến mới đắc cử của Alberta để giúp nền kinh tế tăng trưởng và tạo việc làm.



“Cùng nhau, chúng ta sẽ giải quyết các vấn đề có ý nghĩa quan trọng với người dân Alberta và toàn thể người dân Canada, trong đó có hành động dứt khoát về biến đổi khí hậu trong khi đưa tài nguyên thiên nhiên của chúng ta ra thị trường,” Trudeau nói trong một tuyên bố.

Thuế carbon

Dự định của thủ tướng về việc phối hợp với Kenney trong việc giải quyết biến đổi khí hậu có thể gặp chướng ngại vật ngay từ đầu nếu vị thủ hiến mới đắc cử làm đúng lời hứa bãi bỏ thuế carbon.

Trong suốt chiến dịch tranh cử của mình, Kenney đã nói đầu tiên việc đầu tiên của ông sẽ làm đưa ra Đạo luật Bãi bỏ Thuế Carbon. Động thái này sẽ hủy bỏ chương trình định giá carbon hiện nay của tỉnh bang. Kenney đã hứa bãi bỏ loại thuế carbon $30/tấn khí thải nhà kính do chính quyền Đảng NDP đưa ra vào năm 2017. Đảng UCP của Kenney đã hứa thay thế nó bằng chương trình gọi là Sáng tạo Công nghệ và Giảm Khí thải (TIER), nhắm tới các đối tượng thải nhiều khí thải nhà kính, và dự định có hiệu lực vào ngày 1/1/2020.

“Ông ta sẽ hủy bỏ thuế carbon của Alberta và rõ ràng khi đó thuế carbon của chính phủ liên bang sẽ buộc phải áp dụng ở Alberta,” giáo sư Stewart nói.

Nếu chính quyền Kenney không đưa ra một loại thuế carbon mới được Ottawa chấp thuận, chính phủ liên bang sẽ đáp lại bằng cách đánh thuế liên bang như đã làm ở Ontario, Saskatchewan, Manitoba, và New Brunswick.

Bốn tỉnh bang này không có hệ thống tính giá carbon được liên bang chấp thuận nên bị đánh thuế carbon, bắt đầu ở mức $20/tấn và tăng thêm $10 mỗi năm cho tới khi lên tới $50/tấn vào năm 2022.

Ontario hiện đã kiện liên bang về thuế carbon. Hôm 16/4, tại Tòa Thượng thẩm Ontario, chính quyền Ontario đã đưa ra lập luận rằng các hành động của Ottawa là vi hiến và rằng Ottawa chà đạp lên ý tưởng hệ thống liên bang có tính hợp tác.

Kenney đã hứa noi gương bốn tỉnh bang nói trên và kiện chính phủ liên bang ra tòa về tính hợp hiến của kế hoạch giải quyết biến đổi khí hậu.

Cựu thủ hiến Brad Wall của Saskatchewan nhận định rằng thắng lợi áp đảo của Kenney có thể khiến Đảng Tự do liên bang tái cân nhắc liệu tranh cử với cương lĩnh đánh thuế carbon có còn khả năng thắng cử hay không.

Lập trường của thủ hiến mới đắc cử ở Alberta về thuế carbon có nghĩa là bốn thủ hiến hiện nay chống lại chương trình liên bang sẽ có thêm một đồng minh nữa trong cuộc đối đầu với Ottawa. Kenney sẽ tham gia với Scott Moe của Saskatchewan, Brian Pallister của Manitoba, Blaine Higgs của New Brunswick, và Doug Ford của Ontario trong cuộc chiến chống lại hệ thống định giá carbon.

Hôm 16/4, thủ hiến Ford hoan hỉ với tin thắng lợi của Kenney bằng dòng tweet chúc mừng “người bạn” của ông ở Alberta.

“Ontario có thêm một đối tác mạnh mà sẽ đấu tranh vì các gia đình Canada chống lại thuế carbon liên bang làm mất việc làm!” ông viết trên Twitter.

Thủ hiến Moe bộc lộ cảm xúc tương tự bằng dòng tweet chúc mừng Kenney hôm 16/4.

“Đêm nay Alberta đã chọn một chính phủ ủng hộ tự do kinh doanh, và Saskatchewan vui mừng có thêm một đồng minh nữa tại bàn đấu tranh vì đường ống dẫn dầu và chống lại thuế carbon tai hại của Trudeau,” ông nói.

Như vậy, thủ tướng Justin Trudeau có thể thấy đơn độc hơn khi ông họp với các thủ hiến của Canada lần tới. Các thủ hiến và thủ tướng Canada sẽ họp tại một hội nghị Hội đồng Liên bang ở Saskatoon từ ngày 9 tới 11/7/2019.

Trong 10 tỉnh bang, sáu hiện do các đảng bảo thủ cầm quyền, trong đó chỉ có một chính quyền thiểu số (New Brunswick).

Trong khi đó, chính quyền ở một tỉnh bang khác (British Columbia) nằm trong tay một đảng thiên tả nhưng lại có ít ghế hơn đảng đối lập trung hữu.




“Xét về chiến dịch tranh cử liên bang, thắng lợi của Kenney tăng thêm một tiếng nói bảo thủ nữa tại bàn họp thủ hiến chỉ trích Trudeau,” Jared Wesley, một nhà chính trị học tại Đại học Alberta, nói với đài Global News.

Và với hiểu biết về chính trị liên bang, Kenney có thể là một đối thủ thông thạo hơn bất cứ ai mà Trudeau từng đối mặt ở các tỉnh bang.

“Ông ta hiểu rõ Ottawa và Trudeau biết vậy,” Andrew McDougall, giảng viên chính trị học tại Đại học Toronto ở Scarborough, nói với đài Global News hôm 16/4.

Đường ống dẫn dầu

Trudeau sẽ không phải là mục tiêu duy nhất của thủ hiến mới đắc cử ở Alberta. Một cuộc chiến đang hình thành giữa Alberta và tỉnh bang láng giềng ở phía tây về dự án mở rộng đường ống dẫn dầu Trans Mountain nhiều tranh cãi. Dự án này sẽ giúp Alberta vận chuyển bitumen loãng sang bờ biển British Columbia.

Chính quyền British Columbia của thủ hiến John Horgan, cùng với giới đấu tranh vì môi trường và các tổ chức người bản địa tại tỉnh bang này, xưa nay luôn phản đối dự án này. Dự án này đã bị trì hoãn nhiều lần kể từ khi chính phủ liên bang mua lại nó năm ngoái để xúc tiến dự án.

Đáp lại những trì hoãn này, Kenney đã hứa “tắt vòi” hoặc ngừng vận chuyển dầu và khí sang British Columbia nếu họ cản trở việc xây dựng đường ống dẫn dầu. Ông cũng nói rằng ông sẽ hủy bỏ một số biện pháp môi trường của thủ hiến Notley và công kích giới chỉ trích đường ống.

“Đây sẽ là chính quyền tỉnh bang có phong cách đối đầu mạnh mẽ hơn với cả láng giềng phía tây lẫn với chính phủ liên bang,” giáo sư Stewart tiên đoán.

© Canada Info.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.