Đình công vận tải hỏa xa làm đình trệ xuất khẩu, và đe dọa kinh tế Canada

Bài đặc sắc, Chính trị, Kinh tế

Shelly Hagan

Khương An lược dịch

Nền kinh tế trị giá 1700 tỷ đô-la của Canada xưa nay gắn chặt với nhịp lên xuống của thương mại toàn cầu.

Nay một cuộc khủng hoảng nội địa đe dọa làm kiệt quệ các ngành xuất khẩu và giảm mức tăng trưởng hiện đã yếu của Canada.

Tuần rồi, hàng ngàn công nhân tại công ty vận tải hỏa xa lớn nhất của Canada ngừng làm việc trong một trong những cuộc đình công toàn quốc lớn nhất trong ký ức gần đây. Những chuyến hàng xuất khẩu như lúa mì, dầu thô và nhôm — chủ yếu từ các vùng thảo nguyên sâu trong đất liền và xuất đi Mỹ và khắp thế giới — bị ngưng trệ. Lưu thông hàng hóa tắc nghẽn tại biên giới. Và tình trạng thiếu khí propane có nguy cơ khiến hàng ngàn người tại hai tỉnh bang lớn nhất không được sưởi.




Trong khi bản thân vụ tranh chấp lao động này, về điều kiện làm việc và phúc lợi của khoảng 3200 lái tàu và công nhân kho bãi tại công ty Canadian National Railway Co., nghe có vẻ là chuyện địa phương, hậu quả kinh tế thì không hề có tính địa phương chút nào. Cuộc đình công đã diễn ra năm ngày có thể khiến tỷ lệ tăng trưởng giảm một phần tư điểm phần trăm trong quý 4 nếu nó kéo dài tới ngày 5/12, khi các dân biểu Hạ viện liên bang, những người có quyền lập pháp để phá vỡ thế bế tắc này, nhóm họp trở lại. Mức sút giảm này rất đáng kể nếu nhớ rằng giới chuyên gia kinh tế dự báo Canada tăng trưởng chỉ 1.3%/năm trong quý 4.

Và điều hết sức hệ trọng là chuyện này lại giáng thêm một đòn nữa cho các ngành sản xuất chế tạo và nông nghiệp đang gặp khó khăn của Canada; những ngành này chật vật trong những năm gần đây do các mâu thuẫn thương mại với Mỹ, giá hàng nguyên liệu thấp và chi phí đầu vào cao.

“Chúng ta sẽ bị thiệt hại thêm ở đây,” Pedro Antunes, nhà kinh tế trưởng tại tổ chức nghiên cứu Conference Board of Canada. Cuộc đình công này làm trầm trọng hơn một “vấn nạn căn bản, nền tảng là khả năng cạnh tranh, tính hấp dẫn của đầu tư ở Canada.”

Tăng trưởng kinh tế hiện đang chậm lại ở Canada, một phần là do biến động thương mại toàn cầu đang diễn tiến. Giới chuyên gia kinh tế dự báo Canada tăng trưởng chỉ 1.5% trong năm nay — tức chỉ bằng một nửa mức tăng trưởng sản lượng vào năm 2017.

Trong những năm gần đây, các cuộc đình công hỏa xa ít khi kéo dài hơn vài ngày. Các cuộc đàm phán giữa công ty và các viên chức nghiệp đoàn đang diễn ra ở Montreal, nhưng không có dấu hiệu cho thấy đạt được giải pháp tức thì. Hôm thứ Năm 21/11, tổng giám đốc CN Rail Jean-Jacques Ruest nói công ty đề xuất với nghiệp đoàn phương án phân xử bằng trọng tài có tính ràng buộc. Nghiệp đoàn Teamsters Canada Rail Conference, vốn đã không có hợp đồng từ tháng 7, không chấp nhận phương án này.



Những dấu hiệu mới của sự đối đầu gay gắt xuất hiện hôm thứ Sáu 22/11, khi nghiệp đoàn ra tuyên bố cáo buộc công ty hỏa xa này dựng chuyện thiếu khí propane để buộc Hạ viện can thiệp.

Về phần mình, chính phủ đang kêu gọi hai bên tự giải quyết vấn đề và đã tỏ vẻ ngần ngại ra luật bắt buộc công nhân trở lại làm việc. Cách hành xử này bất chấp áp lực từ các thủ hiến tỉnh bang và các hiệp hội ngành; họ nói rằng những gián đoạn này sẽ gây tác hại cho tất cả mọi ngành của nền kinh tế và đang kêu gọi các dân biểu Hạ viện nhóm họp trở lại sớm hơn để buộc công nhân trở lại làm việc.

Về một số khía cạnh, cuộc đình công này là phép thử đầu tiên cho thủ tướng Justin Trudeau kể từ khi thế cầm quyền của Đảng Tự do của ông bị suy yếu trong kỳ bầu cử liên bang hồi tháng 10. Với tư cách là một chính quyền thiểu số, Trudeau cần trông cậy vào các đảng khác để thông qua luật. Tuy Trudeau có sự ủng hộ của Đảng Bảo thủ để chấm dứt đình công, rủi ro là nếu làm quá mạnh tay thì có nguy cơ làm mất lòng Đảng Tân Dân chủ (NDP) trong khi Trudeau cần đảng thân nghiệp đoàn này để thông qua các luật khác.

Các cân nhắc thiệt hơn khá đáng kể. Xuất khẩu chiếm hơn 30% sản lượng kinh tế của Canada, hơn tất cả các nước G8 khác trừ Đức.

Các mạng lưới hỏa xa của Canada đóng vai trò then chốt do vận tải hàng tiêu dùng, cùng như hạt dầu cải (canola), lúa mì, khoáng sản potash (làm phân kali) và các tài nguyên thiên nhiên khác, tới các hải cảng và địa điểm ở phía nam. Các hãng xuất khẩu ngày càng nhờ vận tải hỏa xa do các tình trạng bế tắc về xây dựng đường ống dẫn dầu ở các vùng khai thác dầu cát của Alberta.

Năm ngoái, hàng xuất khẩu trị giá hơn 92 triệu CAD (69.3 triệu USD) được chuyên chở bằng hỏa xa ở Canada, tương đương một phần năm tổng kim ngạch xuất khẩu. CN Rail là một trong hai công ty hỏa xa chính ở Canada và sở hữu hơn một nửa số đường ray của Canada. (Hàng hóa vẫn đang lưu thông trên hệ thống chính còn lại của Canada, Canadian Pacific Railway Ltd.)

Xét về giá trị tính bằng tiền, cuộc đình công này có thể dễ dàng khiến nền kinh tế Canada thiệt hại hơn 3 tỷ CAD về sản lượng giảm sút trước đầu tháng 12, theo các chuyên gia kinh tế của TD Bank. Họ nói đó là ước tính dè dặt. Nếu các chuyến hàng bị đình trệ lâu dài thì sẽ có ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận doanh nghiệp. Giá dầu thô Canada đã có phản ứng trước tin này, giảm xuống tới mức thấp nhất trong một tuần.

Cuộc đình công này đã gần như làm ngưng trệ các chuyến hàng dầu thô tại một số ga đầu mối ở Alberta vào lúc mà các đường ống dẫn dầu đã hết công suất và các đoàn tàu đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì xuất khẩu hàng nguyên liệu quan trọng nhất của Canada. Trạm kho bãi đầu mối Tank Tiger nhận được yêu cầu lưu giữ khoảng 30 toa tàu bồn cho 30 ngày ở vùng Tây bắc Thái Bình Dương của Mỹ, sau khi các toa tàu này không thể chở dầu thô tới một trạm đầu mối do cuộc đình công này.

Các công ty khai khoáng cũng đang cảm nhận được tác động. Nếu cuộc đình công tiếp diễn, công ty Hudbay Minerals Inc. có thể bị ứ đọng hàng tồn kho quặng kẽm-đồng và giảm doanh thu trong quý 4, theo Credit Suisse.

Trong khi đó, nông dân ở Ontario và Quebec đang được yêu cầu hạn chế sấy khô bắp và đậu nành để ưu tiên sưởi ấm cho người dân và gia súc.

“Sự gián đoạn này diễn ra vào một thời kỳ khó khăn cho nền kinh tế Canada,” chuyên gia kinh tế Brian DePratto ở ngân hàng TD nói. “Thêm gian nan không phải là điều mà các ngành sản xuất chế tạo hoặc nông nghiệp cần hiện nay.”

Nguồn: Bloomberg, 23/11/2019.

© Bản tiếng Việt của Canada Info.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.