Định cư Mỹ diện đầu tư: Nhà giàu Trung Quốc đổ tiền “mua” visa EB-5 (Kỳ 2)

Bài đặc sắc, Di trú & định cư, Thế giới

Có dư 500 ngàn đô để đầu tư vào một vùng kinh tế khó khăn ở Mỹ (mà thực ra chẳng khó khăn chút nào)? Giới chạy thị thực EB-5 ở Trung Quốc sẽ lo từng bước.

Giới nhà giàu Trung Quốc bỏ tiền chạy giấy tờ định cư Mỹ diện đầu tư EB-5

Peter Robison, Karen Weise, Wenxin Fan Yan Zhang

Phạm Vũ Lửa Hạ lược dịch

(Kỳ 1)

Vivian Ding dùng câu chuyện thành đạt ở Mỹ của cá nhân làm trọng tâm cho việc tiếp thị của Qiaowai, đôi khi mời hai cô con gái sinh đôi của mình (học cùng trường tư ở Dallas với hai con sinh đôi của cựu tổng thống George W. Bush) lên sân khấu với bà. Công ty đăng lên mạng xã hội những ảnh chụp Ding tại lễ nhậm chức của tổng thống Trump và tại một tiệc sau lễ nhậm chức gọi là Vũ hội Tự do (Liberty Ball).

Người đại diện chịu trách nhiệm tìm ra nhân tố hấp dẫn của mỗi dự án để nhà đầu tư Trung Quốc cắn câu. Thường đó là một chính khách hay nhân vật nổi tiếng của Mỹ. Rowley nói, “Họ hoàn toàn tin tưởng chính phủ Mỹ dù họ chẳng tin tưởng chính phủ của chính mình.” Năm ngoái, cựu thị trưởng New York Rudy Giuliani phát biểu ở Bắc Kinh và Thượng Hải tại các hội thảo của Qiaowai cho công trình của công ty bất động sản Maefield Development tân trang một nhà hát ở quảng trường Times Square. Giuliani, người được tung hô là “cha đẻ của sự hồi sinh Times Square”, có những bài phát biểu ngắn về sức mạnh của nền kinh tế New York.

Năm 2013, Qiaowai giúp huy động 50 triệu đô-la vốn vay diện EB-5 cho một cao ốc ở Jersey City tên là Trump Bay Street, do công ty Kushner Cos xây dựng. Đó là thời điểm ế ẩm cho thương hiệu gia đình [Trump]. Lily Wang, một cựu giám đốc ở Qiaowai và nay điều hành hãng cạnh tranh tên là Tập đoàn Tư vấn Đầu tư Guanyi, nhớ lại, “Lúc đó chẳng ai biết Kushner là ai, và chúng tôi thấy Trump là một nhân vật buồn cười. Ông ta chẳng phải Buffett, nên việc dựa hơi ông ta có thể đáng thuyết phục lắm.” Thay vì vậy, Qiaowai quảng bá khoảng cách gần của công trình này với Manhattan. Một video cho người xem ngồi sau vô-lăng một chiếc xe chạy qua Jersey City trong nền nhạc Woke Up This Morning, bản nhạc chủ đề của phim bộ truyền hình The Sopranos. Nhưng vẫn khó dụ được thiên hạ; Wang cho biết Qiaowai mất một năm mới tìm được 100 nhà đầu tư vào dự án Trump-Kushner.

Hồi tháng 6, một tháng sau khi Qiaowai tổ chức sự kiện ở Bắc Kinh với sự có mặt của Nicole Meyer và màn hình chiếu ảnh Trump, đông đảo khách đổ tới phòng khiêu vũ lớn của Khách sạn Four Seasons ở Thượng Hải để dự một hội thảo khác của Qiaowai. Hai màn hình khổng lồ chiếu lặp đi lặp lại video chân dung Ding và những câu chuyện ngắn hơn về những di dân thành công. Song Ying, một giám đốc kinh doanh, nói với khán giả, “Đây toàn là chuyện thật.” Bà thừa nhận Qiaowai không khởi đầu suôn sẻ với chương trình EB-5. Những thân chủ ban đầu nghi ngờ liệu họ có thu hồi được số vốn $500,000. Song kể rằng khi thân chủ đầu tiên thu hồi được, họ mở tiệc ăn mừng.

Ngày nay, Song thông báo dự án mới nhất của công ty (thứ 88, theo trang mạng của công ty), một dự án phát triển bất động sản của Criterion Group tại khu bờ sông Astoria ở Queens, New York. Dù các nghị sĩ chỉ trích đang kêu gọi điều tra các tuyên bố của Qiaowai tại sự kiện Kushner, Song lặp lại lời rao đó. Bà nói với những người tham dự, “Hãy chọn Qiaowai, quý vị sẽ được điều mình muốn. Bảo đảm.”

Tại phiên tiếp theo của hội thảo, một chuyên gia thuế nhấn mạnh một lợi ích quan trọng của việc di cư sang Mỹ: Mỹ chưa ký một hiệp ước trao đổi thông tin quốc tế tự động nhằm để giảm nạn trốn thuế, mà Trung Quốc vừa tham gia. “Nhà nước Trung Quốc sẽ không biết quý vị có bao nhiêu tiền ở Mỹ,” ông nói trong khán phòng đầy những nhà đầu tư; một số người đứng dậy chụp ảnh bài thuyết trình của ông.

Các gia đình, một số có con đi chập chững, tràn từ phòng khiêu vũ ra tới sảnh. Ở đó, có thêm nhiều chuyên gia đứng sẵn để giải đáp những thắc mắc của những người muốn đầu tư về nhà ở, học hành, và các khía cạnh khác của tái định cư. Jannie Zhang, một nhân viên phát triển kinh doanh từ các văn phòng ở Trung Quốc của ngân hàng Standard Chartered Plc, có mặt để tư vấn về mối quan tâm có lẽ quan trọng nhất: chuyển tiền ra khỏi nước. Trung Quốc cho phép công dân chỉ được chuyển ra nước ngoài $50,000/năm, thấp hơn nhiều so với vốn đầu tư EB-5 tối thiểu $500,000. Để né tránh quy định này, các nhà đầu tư thường nhờ bạn bè và người thân, hay thậm chí trả tiền cho người dưng, để chuyển tiền ra nước ngoài; quy trình này gọi là “dời kiến”.

Trung Quốc theo dõi các khoản chuyển ngân từ nhiều nguồn vào một tài khoản ở hải ngoại. Zhang khuyên rằng nếu chuyển tiền ra khỏi Trung Quốc đại lục vào nhiều tài khoản ở hải ngoại, thay vì chỉ một, thì sẽ đủ để tránh sự chú ý của nhà nước. Cô nói những nhà đầu tư có thể mở một tài khoản tại một trong những chi nhánh của ngân hàng ở Trung Quốc với số tiền 500,000 nhân dân tệ ($76,500) và có thêm các tài khoản ở Hong Kong hoặc Singapore. Từ đó, tiền có thể được chuyển thoải mái sang Mỹ. Zhang nói, “Đây là một dịch vụ mà chúng tôi không được phép chủ động quảng bá. Nhưng chúng tôi có thể giải đáp thắc mắc.”

Không phải người đại diện nào cũng đủ khả năng xài sang như Qiaowai ở khách sạn Four Seasons. Hai hãng nhỏ hơn thuê chỗ ở các phòng họp nhỏ hơn ở chỗ kế bên. Tại sảnh có một người đàn ông tới gần mỗi người rời khỏi khách sạn và có mang một giỏ màu xám của Qiaowai, và hỏi, “Quý vị có cần dịch vụ định cư? Đây là danh thiếp của tôi.”

Năm 2009, khi giới đầu tư Trung Quốc bắt đầu đổ xô làm EB-5, Larry Wang, sáng lập viên của Well Trend United Consulting, một hãng tư vấn định cư lớn có trụ sở ở Bắc Kinh, tham gia một cuộc tranh luận được truyền hình toàn quốc về chương trình EB-5. Một số người tham gia cho rằng chương trình này không công bằng cho Trung Quốc — chỉ là một cách Mỹ thu hút tiền ra khỏi Trung Quốc trong thời kỳ Đại Suy thoái. Là người ủng hộ EB-5, Wang phản bác rằng chương trình này tốt miễn là những người đại diện mang lại những dự án chắc ăn cho khách hàng của họ. Nay nghĩ lại về cuộc tranh luận đó, ông ước gì lúc đó ông đã chỉ trích nhiều hơn. Ông nói, “Nó đang quá được chuộng ở Trung Quốc. Phần lớn các thân chủ Trung Quốc có đủ hiểu biết? Phần lớn những người đại diện có giỏi, đủ khả năng xử lý các tình huống? Tôi không nghĩ vậy.” Wang có bài học đau đớn về rủi ro các thân chủ sẽ mất trắng khi bị lừa đảo. Năm 2010, Well Trend tìm được 4 nhà đầu tư chịu bỏ ra mỗi người $500,000 cho đợt huy động vốn EB-5 cho một nhà máy mà một doanh nhân Beverly Hills đề xuất xây dựng ở Moberly, bang Missouri, cách Kansas City gần 210 km về phía đông. Nhà máy này được dự định sẽ sản xuất Sweet-O, một chất nhân tạo thay thế đường do một công ty tên là Mamtek phát triển. Thành phố Moberly bán 39 triệu đô-la trái phiếu để giúp huy động vốn cho dự án này.

Một năm sau, Mamtek phá sản. Doanh nhân Bruce Cole bị buộc tội ăn cắp và lừa đảo sau khi ông ta bị phát hiện dùng số tiền đó để tranh bị ngân hàng kéo nhà của ông ở California để xiết nợ. Ông nhận có tội và năm 2014 bị kết án 7 năm tù. Thành phố vỡ nợ với số trái phiếu đó, và các nhà đầu tư mất tiền. Wang nói ông tự hoàn trả cho các thân chủ của mình 2.5 triệu đô-la để trang trải cho vốn đầu tư bị mất của họ và các phí khác.

Năm 2013, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) ra cảnh báo khuyến cáo giới đầu tư tránh các công ty bảo đảm đầu tư có lời hoặc bảo đảm lấy được thị thực, hoặc tuyên bố là được chính phủ Mỹ ủng hộ. Nhưng các vụ lừa đảo lớn nhỏ tiếp tục ám ảnh chương trình EB-5. Ở Seattle, một thầy tu Tây Tạng chuyển nghề thành nhà xây dựng và kinh doanh bất động sản gần đây đã bị kết án 7 năm tù giam tại nhà tù liên bang vì lạm dụng số tiền mà ông huy động được từ hơn 280 nhà đầu tư Trung Quốc. Một nhà xây dựng và kinh doanh bất động sản khác lạm dụng 200 triệu đô-la vốn đầu tư EB-5 huy động được từ 731 nhà đầu tư để xây dựng một trung tâm công nghệ sinh học ở vùng nông thôn bang Vermont, theo SEC. SEC cũng cho biết đã ngăn chặn một số vụ lừa đảo đang diễn ra, như vụ một người huy động khoảng 160 triệu đô-la từ 290 công dân Trung Quốc cho một khách sạn “có mức khí thải carbon bằng không được chứng nhận LEED hạng Bạch kim đầu tiên trên thế giới” ở Chicago [LEED: danh hiệu Dẫn đầu về Thiết kế Năng lượng và Môi trường], rồi thậm chí cũng chưa nộp đơn xin giấy phép xây dựng. Các nhà đầu tư lấy lại được $147 triệu đô-la trong vốn đầu tư của họ — và những người vẫn còn quan tâm không có lựa chọn nào khác là phải đi lại quy trình này từ đầu.

Mỹ đạt chỉ tiêu hàng năm 10,000 thị thực EB-5 lần đầu tiên vào năm 2014. Trong đó, 85% là cấp cho công dân Trung Quốc. Hệ thống chỉ tiêu quy định rằng công dân của một nước không được lấy hơn 7% trong tổng số thị thực EB-5 trong một năm, nếu như có bất cứ nước nào muốn thị thực đó. Nhưng nhu cầu từ các nước khác ngoài Trung Quốc khá nhỏ — tuy có đang tăng lên — vì vậy trên thực thế, công dân của tất cả các nước khác được đôn trực tiếp lên đầu, và các nhà đầu tư Trung Quốc lấy hết những thị thực còn lại. Ngoài Trung Quốc, nước giành được số thị thực nhiều nhất là Hàn Quốc: 903 vào năm 2009.

Ngay trước khi Trump nhậm chức, Bộ An ninh Nội địa đã đề xuất các quy định mà sẽ nâng mức đầu tư tối thiểu cho thị thực EB-5 lên 1,35 triệu đô-la và siết chặt các tiêu chuẩn để được duyệt là vùng khó khăn. Chính quyền Trump chưa nói rõ liệu các quy định đó sẽ có hiệu lực hay không.

Về phần mình, Quốc hội Mỹ tiếp tục săm soi chương trình này. Chủ yếu là do sự phản đối của thượng nghị sĩ Grassley, thượng nghị sĩ Dân chủ Dianne Feinstein đại điện bang California, và một số nghị sĩ khác, trong hai năm qua EB-5 sống sót bằng những lần gia hạn ngắn hạn. Thượng nghị sĩ Feinstein muốn bỏ hẳn chương trình này.

Nhưng dường như đó là quan điểm thiểu số. Phần lớn các chính khách thấy khó từ chối một chương trình hứa hẹn phát triển kinh tế, và thậm chí một số người có đường lối cứng rắn về nhập cư cũng chấp nhận EB-5. Hồi tháng 7, tại Hội nghị EB-5 và Định cư diện Đầu tư ở San Francisco , thượng nghị sĩ Cộng hòa Ted Cruz đại diện bang Texas phát biểu rằng EB-5 tạo ra việc làm mà không tốn kém của người đóng thuế. Chương trình này cũng khớp với các ưu tiêu mà Trump đặt ra trong đề xuất về di trú để hạn chế các diện gia đình trong khi duy trì những diện dựa trên kỹ năng và tài sản. Bản thân Trump và con rể hẳn nhiên đã hưởng lợi từ chương trình này thông qua dự án ở Jersey City. Kushner nói anh ta tự rút khỏi bất cứ quyết định nào của chính quyền về EB-5.

Có thể những người thua thiệt duy nhất trong hệ thống này là những người muốn định cư. Trong 4 năm qua, 13% các khoản vay EB-5 là nợ xấu, cao hơn gấp đôi so với tỷ lệ của chứng khoán bảo đảm bằng tài sản thế chấp thương mại, theo Mark Elletson, giám đốc điều hành ở hãng Brandlin & Associates. Lance Jurich, một luật sư chuyên về phá sản ở Los Angeles, nói gần đây ông đã được nhiều nhà đầu tư EB-5 liên hệ hơn, và họ thường lâm vào cảnh khó khăn, vì các khoản cho vay của họ thường có thứ tự ưu tiên trả thấp hơn các khoản nợ khác trong quy trình xử lý phá sản. Ngoài việc thu hồi vốn đầu tư của mình, các thân chủ EB-5 của Jurich muốn giúp chứng minh vốn đầu tư của họ đã tạo ra việc làm trong khi dự án vẫn còn hiệu quả, để họ có thể giữ quy chế di trú của mình. Jurich nói, “Khi ta đại diện cho một tổ chức tài chính như ngân hàng, những nhân viên duyệt cho vay không bị trục xuất nếu dự án thất bại.”

Phép tính đơn giản cũng đang bất lợi cho những người muốn định cư Mỹ. Số thị thực dành cho công dân Trung Quốc đang giảm — còn khoảng 7,500 vào năm 2016 — vì có thêm nhiều người từ các nước khác nộp đơn cho chương trình này. Hiện nay có quá nhiều đơn của người Trung Quốc tồn đọng đến nỗi chính quyền Mỹ ước tính rằng một nhà đầu tư Trung Quốc nộp đơn hiện này có thể sẽ phải đợi 10 năm kể từ khi người đó bỏ ra $500,000 tới khi được chấp thuận nhập cư sang Mỹ. Liu đã đóng tiền vào cuối năm 2013, nhưng mãi tới tháng 5 năm năm nay mới được hẹn phỏng vấn với một viên chức thị thực Mỹ. Ông bay tới Quảng Châu; ở đó một viên chức thị thực, dường như chẳng thèm liếc qua các hồ sơ mà hãng Qiaowai đã chuẩn bị cho ông, cấp cho ông, vợ và con trai ông thị thực có điều kiện với thời hạn 2 năm.

Tháng 9, Liu cùng gia đình dự định sang Los Angeles và đi chơi Disneyland. Rồi ông sẽ bắt đầu tìm việc trong vùng đó. Ông cố không chia sẻ tâm trạng bất án về quy trình xin thị thực đầy bất định. Ông nói, “Tôi quả thực rất lo. Nhưng tôi chỉ muốn một mình tôi chịu áp lực.”

Khi số hồ sơ tồn đọng ở Mỹ càng nhiều, những người đại diện Trung Quốc thấy một loại cơ hội mới: nay họ tìm cách thuyết phục thân chủ định cư ở những nơi dễ lấy thị thực đầu tư hơn. Tại một hội thảo hồi tháng 6, Song Ying, một giám đốc kinh doanh của Qiaowai, đề nghị các nhà đầu tư cân nhắc Malta, thành viên của Liên hiệp Châu Âu. Đắt, nhưng nhanh. Và còn những phương án khác. Robert Whyte, một chuyên viên ngân hàng ở Los Angeles tư vấn cho giới bất động sản Mỹ về tuân thủ luật lệ EB-5, không tin về tiềm năng này. Ông nói, “Những người đại diện nói với tôi, ‘Các thân chủ của tôi cũng đang cân nhắc Úc. Tôi đáp, ‘Cứ việc để họ sang Úc!’ Họ muốn sang Mỹ.”

Nguồn: How Rich Chinese Use Visa Fixers to Move to the U.S., Bloomberg Businessweek, 14/9/2017.

 

One thought on “Định cư Mỹ diện đầu tư: Nhà giàu Trung Quốc đổ tiền “mua” visa EB-5 (Kỳ 2)

Leave a Reply